ERGO Xtra II

Ma. 11 Juni 2018

Programma ERGO Xtra II

Een inspirerende dag met lezingen en dialoog, onder de enthousiasmerende leiding van Marcel Canoy.

Ochtend: Bestuur & Organisatie

Opening programma

09.30 – 09.45

Koffiepauze

10.45 – 11.15

Lunch

12.45 – 13.45

Middag: Economie & Bedrijf

Koffiepauze

14:45 – 15.15

Slotsessie

16.45 – 17.00

Borrel

17:00 – 18:00

Blok A: Binding & Betekenis in de Samenleving

Twee korte lezingen van ieder 15 minuten, gevolgd door discussie met de zaal o.l.v. van dagvoorzitter Marcel Canoy (30 min.)

Yvonne Zonderop | Journalist, gespreksleider en programmamaker
Bart Nooteboom | Emeritus hoogleraar Innovatiebeleid
Ongelofelijk; Over de Verrassende Comeback van Religie (Yvonne Zonderop)

In de tweede helft van de vorige eeuw rukten veel Nederlanders zich los van een knellend godsdienstig verband. Geloof verdween tot achter de voordeur. Seculier werd de norm. Maar religie laat zich niet zomaar wegpoetsen. Als stelsel van zingeving kent het eigenlijk geen serieuze concurrent. Miljoenen Nederlanders laveren tussen geloof en ongeloof. In de politiek duikt de christelijke erfenis steeds weer op, omdat we er onze cultuur, democratie en ethiek aan ontlenen. Religie blijkt een immense bron van inspiratie voor nieuwkomers uit alle windstreken. En millennials verdiepen zich juist weer in godsdienst en spiritualiteit.

Het is tijd dat we religie weer serieus nemen als maatschappelijk verschijnsel dat betekenis geeft, vindt Yvonne Zonderop. Als meisje verliet ze stampvoetend de katholieke kerk, maar ze voelt zich wel nauw verbonden met de christelijke cultuur. Ze beschrijft de recente geschiedenis van een ontzuilend Nederland, aan de hand van persoonlijke ervaringen. Volgens haar slaat de slinger nu weer de andere kant op – voor wie open genoeg is om dit te zien.

Yvonne Zonderop is zelfstandig auteur, gespreksleider en bestuurder met een lange journalistieke staat van dienst. Ze is vaste medewerker van de Groene Amsterdammer en columnist bij SER Magazine. Sinds 2008 is zij lid van de Raad van Commissarissen van de FD Mediagroep. Ook is zij lid van de Raad van Toezicht van omroep Human.

Vertrouwen in Economie en Samenleving (Bart Nooteboom)

In Vertrouwen biedt Bart Nooteboom een verhelderende kijk op de hedendaagse populistische woede en het wantrouwen in de elite. Eigenlijk iedereen maak zich tegenwoordig druk over vertrouwen, of beter, over het gebrek daaraan. Om dit wantrouwen te kunnen begrijpen en overwinnen, zulen we eerst moeten weten wat vertrouwen eigenlijk is. Maar het begrip ‘vertrouwen’ is complex en verwarrend, verschillende mensen bedoelen er verschillende dingen mee. We kunnen het relateren aan objecten, mensen, organisaties of grotere systemen.

Geïnspireerd door het denken van Friedrich Nietzche en Emmanuel Levinas presenteert Nooteboom een filosofische analyse van vertrouwen. Hij verheldert en verdiept het begrip aan de hand van praktische voorbeelden uit politiek, economie, maatschappij en relaties en presenteert de contouren van een nieuwe deugdenethiek als antwoord op een van de grote vraagstukken van deze tijd.

Bart Nooteoom studeerde wiskunde en econometrie. Hij werkte bij Shell in Den Haag en Londen, was wetenschappelijk directeur van het Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf, en hoogleraar bedrijfskunde en innovatie in Groningen, Rotterdam en Tilburg.

Blok B: Leiderschap en Liefde

Laat je inspireren door deze 3 korte lezingen van 15 minuten, met steeds ook wat tijd voor vragen uit en discussie met de zaal:

Marcel Poorthuis | Hoogleraar interreligieuze dialoog
Managen met Mozes; Lessen uit de Woestijn voor Leiders van Vandaag (Marcel Poorthuis)

De bijbelse verhalen over Mozes vertellen hoe deze leider bescheidenheid combineerde met overtuiging en bezieling. Hoe hij een berooide en onderdrukte groep mensen tot saamhorigheid wist te brengen; ze opvoedde tot verantwoordelijkheid en vertrouwen. Bovendien voorzag Mozes zijn mensen van een mission statement: de Tien Geboden, zodat een rechtvaardige samenleving in een nieuw land mogelijk zou worden. Deze geschiedenis biedt voor alle tijden een model voor leiderschap: gezag, vertrouwen, maar formuleert ook een antwoord op opstand, argwaan en hebzucht.

Poorthuis stelt dat het boek voor twee groepen interessant is: voor mensen die geïnteresseerd zijn in de bijbel en religie die zo ontdekken dat de bijbel ook buiten de confessie van toepassing kan zijn. Daarnaast is het zeer relevant voor economen die op zoek zijn naar waarden: het gaat over de grondslag van de economie, waar komt begeerte vandaan, hoe kun je waardigheid en vrijheid bevorderen?

Marcel Poorthuis is professor in de dialoog tussen de godsdiensten aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg. Hij is gepromoveerd op de Messiaanse Talmoedcommentaren van de Frans-joodse filosoof Emmanuel Levinas.

Antoinette Rijsenbilt | Onderzoeker, Erasmus Universiteit Rotterdam
Paul van Geest | Hoogleraar Theologie en Economie, Erasmus Universiteit Rotterdam
De Augustinus(schaal) van Leiderschap; Gemeenschap, Met Mate en Empathie (Paul van Geest & Antoinette Rijsenbilt)

Augustinus (1354-1430) was een filosoof, bisschop en adviseur van senatoren, rechtbanken en pausen. Hij staat bekend om zijn pleidooi voor een individuele, sociale en politieke ethiek met een vredelievende inslag waarin oprechtheid, matigheid, bescheidenheid en liefde belangrijkere principles zijn dan (economische) efficiëntie. Zijn werk is de bron voor de spreuken “ama et quod vis fac” (heb lief en doe wat je wil) en “diligendo pulchri efficimur” (als wij liefbebben worden wij pas mooi).

Via een zorgvuldig hermeneutisch proces hebben we citaten geselecteerd uit de geschriften van Augustinus. Op basis daarvan hebben we vervolgens een vragenlijst opgesteld waarmee we beogen te onderzoeken in hoeverre leiders op verschillende niveau’s in onze samenleving het met elkaar eens zijn. Op basis van hun antwoorden hopen we te kunnen concluderen dat een op Augustinus gebaseerde leiderschapsstijl het tegenovergestelde is van leiderschap gebaseerd op machiavellistische en narcistische persoonlijkheidstrekken.

Het is onze intentie om de vragenlijst verder te ontwikkelen in een instrument of test, die uit ongeveer 25 items zou bestaan. Ieder item bevat een stelling, de geïnterviewde zou moeten aangeven in hoeverre deze op haar/hem van toepassing is. De test is niet bedoeld als hulpmiddel om fundamentele beslissingen in het echte leven te maken, maar om behulpzaam te zijn bij het verwerven van bewustzijn van en inzicht in persoonlijke motieven.

Paul van Geest houdt al jaren sessies in het zakenleven over de lessen van Augustinus. Antoinette Rijsenbilt doceert over narcisme bij bestuursvoorzitters. Beiden zijn momenteel ook onderzoekers in het project ‘Waar Goede Markten Goed voor Zijn.’

Michael Jongeneel | Partner bij Bain & Company
Scheppen uit Iederliefde (Michael Jongeneel)

De stap ‘Schep uit iederliefde’ vormt het hart van 8 Essentiële Stappen voor Leiders van de Toekomst, het boek dat Michael Jongeneel met Guido van de Wiel schreef:

Het raakt de kernvraag waar de leider van de toekomst voor staat: uit welke bron put hij om uit alle kansen de beste keuze te kunnen maken? ‘Schep uit iederliefde’ geeft hier antwoord op. In het privéleven is liefde vaak de belangrijkste leidraad. Waarom zou datgene wat ten diepste gelukkig maat, voorbehouden zijn aan het privéleven? Waarom niet liefde ook in de zakelijke context als bron gebruiken? Het is daarbij belangrijk te beseffen dat er verschillende vormen van liefde zijn. De nieuwe term ‘iederliefde’ geeft aan dat het om liefde voor iedereen gaat, inclusief liefde voor jezelf.

In deze lezing vertelt Michael Jongeneel hoe je vanuit iederliefde naar win-win-win gaat.

Michael Jongeneel begon zijn carrière bij McKinsey, werd op 33-jarige leeftijd lid van de directie van Triodos Bank NV en is nu partner bij Bain & Company. Hij was/is onder meer lid van denktank Worldconnectors, van de adviesraad van Social Enterprise NL en van Stichting Laluz.

Blok C: Markt en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Een korte lezing door prof. Johan Graafland (20 min), met commentaar / reflecties van Gert-Jan Huisman (15 min), plus een discussie met de zaal onder leiding van dagvoorzitter Marcel Canoy (25 min).

Johan Graafland | Hoogleraar Economie, Bedrijf en Ethiek, University of Tilburg
Economische Vrijheid, Intrinsieke Motivatie en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Johan Graafland)

Wat maakt of houdt mensen gemotiveerd om verantwoord te handelen in een bedrijfscontext? In deze lezing deelt prof. Johan Graafland zijn recente onderzoeksresultaten over verschillende dimensies van de relatie tussen economische vrijheid, intrinsieke motivatie en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Aan de orde komt onder meer:

  • Welke aspecten van economische vrijheid bemoedigen of ontmoedigen MVO?
  • Stimuleert het vrije marktsysteem de intrinsieke motivatie om aan MVO te doen?
  • Wat zijn de effecten van overheidsregulering en collectieve zelf-regulatie op intrinsieke movitatie?

Johan Graafland is hoogleraar in economie en bedrijfsethiek aan de Universiteit van Tilburg. Hij houdt zich bezig met de filosofie van economie, bedrijfsethiek, MVO, en de relatie tussen religie en economie. Hij is een van de onderzoekers in het project Waar Goede Markten Goed voor Zijn.

met commentaar/reflecties uit de praktijk van Gert-Jan Huisman

Huisman is CEO & Partner bij Anders Invest, een investeringsbedrijf met een “waarde-georienteerde” en “langetermijnsfocus.”

Gert-Jan Huisman | CEO & Partner bij Anders Invest

Het ‘Goede Markten’ Portaal

De Goede Markten webiste is een portaal dat aanzet tot kritische reflectie op vrije markten, ethiek en welzijn (en op de rol van bedrijven, instituties, deugden en onderwijs). Je vindt er boeken, filmpjes, artikelen en evenementen die vanuit verschillende perspectieven naar deze onderwerpen kijken.

Blok D: Moet het Economie-Onderwijs Anders?

Zou er in de curricula voor economie- en bedrijfskunde meer aandacht moeten zijn voor ethiekonderwijs – de verkenning van morele en spirituele waarden en morele karakterontwikkeling? Zo ja: hoe? Een paneldiscussie.

Lans Bovenberg | Professor of Economics, University of Tilburg
Lans Bovenberg (Universiteit van Tilburg)

Lans Bovenberg is hoogleraar economie met expertise op verschillende terreinen, zoals overheidsfinanciën, belastingen, pensioenen, ouderdom, arbeidsmarkt, sociale zekerheid en milieueconomie. Recentelijk is hij zich gaan bezighouden met nieuwe manieren om economie te onderwijzen op middelbare scholen. Hij is een van de onderzoekers in het project Waar Goede Markten Goed voor Zijn.

Sam de Muijnck | Voorzitter Rethinking Economics NL
Sam de Muijnck (Rethinking Economics NL)

Sam de Muijnck is economiestudent aan de Universiteit van Amsterdam en voorzitter van Rethinking Economics NL. Hij is een van de auteurs van een recent rapport van Rethinking Economics NL dat de inhoud van Nederlandse bachelorcurricula economie kritisch analyseert.

Esther Somers | Directeur Our New Economy
Esther Somers (Our New Economy)

Esther Somers is de directeur van de stichting Our New Economy (ONE) en de coördinator van de Goudzwaard School voor Eerlijke en Groene Economie.

Uw Dagvoorzitter

Marcel Canoy

Canoy is buitengewoon docent bij de Erasmus School of Accounting and Assurance, adviseur van ACM, voorzitter van Longkanker Nederland, lid van de Adviescommissie Pakket van het Zorginstituut Nederland, en columnist van Trouw en socialevraagstukken.nl. Hij is als onderzoeker betrokken bij het ‘Good Markets’ onderzoeksproject, en is daarnaast momenteel ook ‘economisch antropoloog in residence‘ bij de Rabobank. Hij werkte eerder voor het CPB, de Europese Commissie, Ecorys en Tilburg University. Canoy was eerder ook columnist voor het Financieel Dagblad.

Over zijn boek De Tripple A-Econoom

In De Triple A-Econoom  betoogt Canoy dat het denken over de economische crisis is vastgelopen in een onvruchtbare tweestrijd tussen cijferfetisjisten en cynici. De cijferfetisjisten reduceren economie tot getallen en modellen. Ze worden gehekeld door de cynici, die de bevindingen van de economische wetenschap wegzetten als wereldvreemde abstracties. Canoy introduceert in zijn boek de Triple A-Econoom, die met hulp van Aristoteles, Thomas van Aqiuno en Adam Smith het gedachtegoed van economen in een bredere maatschappelijke context plaatst en oplossingsgericht is.

Share This