ERGO Xtra I

4 oktober 2017

Schema van het Programma

In grote lijnen ziet het programma er als volgt uit:

Nederlandse programmadeel:

Registratie (met koffie/thee)

09.00-09.30

Koffiepauze

11.00 – 11.30

Lunch

13:00 – 14:00

English part of the program:

Block C: Moral Markets

14:00 – 15:30

Coffee break

15:30 – 16.00

Closing session

17.00 – 17.15

Drinks

17:15 – 18:00

Blok A – Vertrouwen en Leiderschap

Kees van der Kooi | Hoogleraar theologie, Vrije Universiteit Amsterdam
Niels Rietveld | Universitair docent toegepaste economie, Erasmus Universiteit Rotterdam
I - God als Ondernemer (Kees van der Kooi & Niels Rietveld)

In deze bijdrage onderzoeken we in hoeverre God en zijn werken kunnen worden beschouwd in termen van ondernemerschap. De Bijbel zelf en de theologische traditie reiken goede redenen aan om deze lens te gebruiken. Allereerst wordt op deze wijze de wereldgeschiedenis zichtbaar als een drama tussen God en mens, waarin God risico neemt en de mens wordt uitgedaagd zijn plaats in te nemen. Omgekeerd bieden moderne theorieën over ondernemerschap een belichting van wat we in de Bijbel tegenkomen over investering van vertrouwen, verlies, bankroet, doorstart, en resultaat. Theologie en economische theorie ontmoeten elkaar en dragen elk en gezamenlijk bij aan een idee over bloei en ontwikkeling.


Kees van der Kooi is een van de onderzoekers in het Goede Markten onderzoeksproject, dat gefinancierd is door de Templeton World Charity Foundation.

Martijn Burger | Wetenschappelijk directeur Erasmus Happiness Economics Research Organization (EHERO)
Patrick Nullens | Medeoprichter Instituut voor Leiderschap & Sociale Ethiek, Universiteit Leuven
II - Vooruitziend leiderschap en het implementeren van hoop (Martijn Burger & Patrick Nullens)

De hoopbarometer als (potentieel) beleidsinstrument

Hoop is een belangrijke factor te zijn voor verhoogde prestatie, toewijding, weerbaarheid, tevredenheid en welbevinden (Reichard et al., 2013). Hoop als psychologisch kapitaal leidt tot de vraag naar competent en moreel leiderschap. Grootschalig internationaal onderzoek (Kouzes & Posner, 2007) toont dat volgers van leiders verwachten dat ze eerlijk zijn en dat ze het vermogen hebben om vooruit te kijken (forward looking). Deze tweede verwachting zou het onderscheidende kenmerk van leiderschap zijn en onderstreept het belang van hoop als leiderschapskwaliteit.

Vreemd genoeg zijn de wetenschappelijke studies rondom hoop en leiderschapstheorie nog erg beperkt. Meestal gebruikt men het cognitieve hoopmodel van Snyder. Snyders’ nadruk op doelgerichtheid en het vermogen om steeds nieuwe wegen te bedenken sluit aan bij de nadruk op cognitie en prestatie in organisaties (Luthans & Jensen, 2002; Reichard et al., 2013). Deze benadering is te beperkt in het licht van mensbeeld, leiderschapstheorie, functioneren van een organisatie en vooral een ruimere hoopbegrip dat we de laatste paar jaar interdisciplinair hebben bestudeerd.

Als normatieve leiderschapstheorie (Northouse, 2015) kiezen we het model van dienend leiderschap (Greenleaf, 2002) als vetrekpunt, aangevuld met het breed onderzochte transformationeel leiderschap (Burns, Bass). Dienend leiderschap past bij een relationeel mensbeeld, simultane belangenbehartiging en vertrouwen als kernwaarde voor groei (Rupert, 2015; Bruni, 2012). Volgens Greenleaf behoort naast dienstbaarheid vooruitziendheid (foresight) tot de kernethiek van een leider. Volgens Greenleaf is een een gebrek aan toekomstgerichtheid niet alleen incompetent, het is zelfs immoreel.

De hoopbarometer die wij voorstellen heeft zeven dimensies waarbij er naast het cognitieve ook aandacht is voor de emotionele, levensbeschouwelijke, institutionele en ethische componenten (Burger et al., 2017). Vanuit een bredere meting verwachten we een duidelijker beeld te krijgen van hoop als psychologisch kapitaal in een organisatie/onderneming/samenleving. Onze hoopbarometer kan in de toekomst worden gerelateerd met beproefde metingen van leiderschap (Servant Leadership Questionaire, Transformational Leadership Scale).

Uiteindelijk komen we bij de vraag: hoe dienend en transformationeel leiderschap in moeilijke omstandigheden hoop op een juiste wijze kan implementeren? De omvattende kijk op het fenomeen hoop als drijfveer en de hoopbarometer draagt bij tot een leiderschapsmodel dat zich richt op ‘human flourishing’, innovatie, weerbaarheid en verbinding.


Deze presentatie is voortgekomen uit het project ‘Hoop als Drijfveer‘, gefinancierd door de Goldschmeding Foundation voor Mens, Werk en Economie. Martijn Burger is daarnaast ook onderzoeker in het Goede Markten onderzoeksproject dat gefinancierd wordt door de Templeton World Charity Foundation.

Jeroen Smit | Onderzoeksjournalist & auteur 'De Prooi' / 'Het Drama Ahold'
III - De Drie Kwaliteiten van Moedige Leiders (Jeroen Smit)

Waar zijn de moedige leiders die het aandurven om de echte prijs van onze economie in kaart en rekening te brengen om zo zorg te kunnen dragen voor een duurzame samenleving? Voor Jeroen Smit staat vast dat deze leiders over drie kwaliteiten beschikken. Ze moeten tot in hun vezels gepassioneerd zijn en van daaruit begrijpen wat er in hun markt aan de hand is en wat er nodig is. Ze moeten steeds weer ‘de ander’ naast zich uitnodigen omdat ze weten dat diversiteit een voorwaarde is om op langere termijn, duurzaam, succesvol te kunnen zijn. Tenslotte moeten ze iedere dag werken aan hun eigen integriteit omdat ze begrijpen dat deze steeds opnieuw door veranderende omstandigheden wordt uitgedaagd.

Blok B – Circulaire Economie & Duurzame Winst

Helen Toxopeus | Onderzoeker duurzame innovatie in de financiële sector
I - Financiering van Circulaire Businessmodellen (Helen Toxopeus)
Steeds meer bedrijven – groot en startup – zoeken naar manieren om hun bedrijfsmodel aan te passen om bij te dragen aan een circulaire economie, in plaats van te blijven steken in een lineair model. Deze transitie gaat echter met veel risico’s gepaard. Het vinden van externe financiering om een circulaire business model op te zetten is dan ook vaak een grote uitdaging. Wie is bereid deze transitierisico’s te dragen en hoe kan dat op een verstandige manier? Helen Toxopeus promoveert op financiering van duurzame innovatie en legt uit hoe en wanneer financiering – van crowdfunding tot bank leningen – ingezet kan worden als ‘enabler’ om de transitie naar een circulaire economie te versnellen.
Gijs den Hartog | Oprichter partici-patiemaatschappij / venture capitalist / investeerdersnetwerk Capital Mills
II - Shared Values; Een Private Equity Perspectief (Gijs den Hartog)

De maatschappelijke verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven is een thema dat ook in investeerderskringen actueel is. Als investeerder in jonge internet- en IT bedrijven heeft Gijs den Hartog, partner bij Capital Mills, een missie om ondernemers die nog volop bezig zijn hun bestaansrecht te bewijzen te helpen met het tegelijkertijd bouwen van hun maatschappelijke fundament. Hierbij kunnen inzichten uit de praktijk, maar ook de economische en managementliteratuur, helpen om ondernemers tot concrete acties te verleiden die bijdragen tot het creëren van deze zogenaamde shared value. In deze presentatie een kritisch-constructieve terugblik op het verleden en een tussentijds verslag van de ervaringen die Gijs via Capital Mills tot op heden heeft opgebouwd.

Panel o.l.v. Albert Koers | Emeritus hoogleraar Universiteit Utrecht
III - Ontdekken / Verbinden / Ondernemen in de Circulaire Economie (Albert Koers e.a.)

In deze sessie vier ‘jonge’ onderzoekers / ondernemers aan het woord onder leiding van Albert Koers (UU):

  • Joyce Rupert (Work with Joy) over tijd (objectieve kloktijd versus subjectieve tijdbeleving)
  • Joost Hengstmengel (Erasmus Universiteit Rotterdam) over deugdelijke economie
  • Ard Jan Biemond (Erasmus Universiteit Rotterdam) over mensbeeld / waardigheid
  • Daphne Truijens (Erasmus Universiteit Rotterdam) over ‘nudge’ versus ‘boost’

Block C – Moral Markets

Eric van Damme | Wetenschappelijk directeur Tilburg Law and Economics Center (TILEC)
I - Competition, Cooperation and Morality (Eric van Damme)

Whereas mainstream economics is based on the assumption that people have stable preferences, psychology teaches us that people are driven by a variety of motives. Modern economics acknowledges that not all people are purely selfish and materialistic and allows for cooperators and reciprocators, but it still assumes that the “type” of an agent is fixed. In our work, we distinguish between three main individual goals (hedonic, gain and normative) and recognize that the personal motive that is dominant may depend on the situation and on the dominant motives of the other players in the interaction. As a consequence, framing a situation as a market or as being competitive might trigger a different motivation. Furthermore, normative motives may be crowded out when other persons, especially “significant others” display immoral behavior. We use this framework to assess under which conditions markets may crowd in or crowd out desirable behavior. One conclusion is that the market needs rules of fair play, which need to be seriously enforced.


Note: Eric van Damme is one of the researchers in the Moral Markets project. This presentation is based on previous joint work with Siegwart Lindenberg (Universities of Groningen and Tilburg).

Luigino Bruni | Hoogleraar economie, Libera Università Maria Santissima Assunta (LUMSA)
II - Virtues, Relationships and Trust (Luigino Bruni)

Trust is the soul of the market. The Latin word for trust, fides, means ‘faith’ but also ‘cord’, ‘string’: that what links people reciprocally. Is trust still important in our capitalism where reputation tries to substitute trust? And is it possible to trust without faith?

 

Steven Young | Global Executive Director Caux Round Table
III - Faith, Trust and Leadership in World Religions (Steven Young)

We live in an age of discontent. Various expressions of tribalism are replacing the cosmopolitan, globalized, international order under the Rule of Law having respect for human rights put in place after World War II. At the same time, we have a failure of elites in the United States and Europe. The resulting lack of trust is a serious systematic deficit in global social capital.

Fidelity to standards of stewardship is needed to restore our collective well-being. Self-actualization of such fidelity is a charis, a grace. It cannot be achieved by reasoning alone, nor can it be acquired through technical training and skill development. Being a steward demands a charismatic genius of character. Promoting stewardship is the great need of our age.

In this talk Stephen B. Young discusses the place and conception of stewardship in various religious traditions (Protestantism, Catholicism, the Islam, Confucianism and Buddhism), as well as in the Roman Republic and in tribal cultures.

About the Witteveen Lecture

de-magie-van-harmonieProfessor Johannes Witteveen (1921) was among others professor of economics, member of Dutch parliament, chancellor of the exchequer of the Dutch Finance Ministry, and managing director of the IMF during the challenging 1973-1978 period. He is not only an economist and politician, but also a ‘cherag’ (priest) in the Dutch community of Sufi, practitioners of Islamic mysticism. “Let the market do its work, says the economist in former minister Witteveen. The Sufi in him adds: but let us not harm the earth“, so an interview with Witteveen in newspaper Trouw in 2015 starts. His autobiography, which was published in 2012, carries the title “The Magic of Harmony; A View on the World Economy.

In his honor, the Erasmus School of Economics has established the Witteveen chair in macro and monetary economics in 2015. Prof. Casper de Vries, as the current holder of the chair, organized the first Witteveen lecture last year. It is partly a tribute to prof. Witteveen’s contributions, but also as an opportunity to reflect on the dire macro economic situation in Europe and the policy options available. Prof. Coen Teulings from Cambridge University and the University of Amsterdam gave the first Witteveen Lecture.

Block D – Witteveen Lecture

Jürgen von Hagen | Hoogleraar economie, Universität Bonn
Uncertainty, Trust, Money and God (Jürgen von Hagen)

The textbook paradigm of economic interaction in perfectly competitive markets has no room for trust. Nonetheless, trust is pervasive in real economies and it has received a lot of attention in economic research over the past three decades. Nevertheless, there is no agreement among economists over what trust means. In this lecture, I adopt an understanding of trust originally proposed by Georg Simmel and Niklas Luhmann and apply it to economics. Trust arises from a combination of uncertainty and vulnerability. Placed between knowing and not-knowing, trust involves a conscious decision to do something that is not justified by available data and is different from risk-taking. This makes trust similar to faith in God. Trust can give rise to large discontinuities in response to the arrival of small amounts of new information. This has important implications for the functioning of economic institutions and their regulation. I explore the economic implications of trust with the help of an investment game and the use of money.

About prof. Von Hagen

Prof. Jürgen von Hagen is connected to the University of Bonn and the Kelley School of Business, Indiana University. He is co-editor of “Money as God? The Monetization of the Market and its Impact on Religion, Politics, Law and Ethics” (2016). Topic of this book:

“The nature of money and its impact on society has long interested scholars of economics, history, philosophy, law, and theology alike, and the recent financial crisis has moved these issues to the forefront of current public debate. In this study, authors from a range of backgrounds provide a unified examination of the nature and the purpose of money. Chapters cover the economic and social foundations of money; the historical origins of money in ancient Greece, China, the ancient Middle East, and medieval Europe; problems of justice connected to the use of money in legal systems and legal settlements, with examples both from ancient history and today; and theological aspects of monetary and market exchange. This stimulating interdisciplinary book, with its nontechnical and lively discussion, will appeal to a global readership working in the interfaces of economics, law and religion.”

De Dagvoorzitter

Dagvoorzitter van ERGO Xtra 2017 is Yvonne Zonderop:

“Ik ben een nieuwsgierige verbinder die maatschappelijke trends ziet en verduidelijkt voor anderen. Op mijn visitekaartje staat journalist: ik schrijf verhalen en ik leid gesprekken, zowel in een besloten setting als in het openbaar. Maar ik ben tegelijkertijd actief als betrokken toezichthouder en als adviseur bij diverse initiatieven. Ik voel mij thuis in verschillende werelden.
Ik gaf vijftien jaar leiding in de journalistiek, waaronder acht jaar in de hoofdredactie van de Volkskrant. Ik heb een ruim en divers netwerk opgebouwd, dat mij helpt de grote thema’s van deze tijd te formuleren. Voor De Groene Amsterdammer schreef ik een aantal verdiepende verhaalreeksen, onder meer over de digitale revolutie, over religie anno nu, over grote wetenschappelijke ontwikkelingen en over onze zoektocht naar het algemeen belang.”

Share This